Nota Bene online

Advies van een plebejer aan het corps

Het studentencorps is een fenomeen dat al sinds het begin van de negentiende eeuw bestaat. Iedereen vindt er wat van en waarschijnlijk staat jouw mening ook al vast. Ik ben nooit een voorstander geweest, maar na alle negatieve aandacht die het corps de afgelopen tijd heeft gekregen, kunnen de corpora het ook niet echt meer goed doen. Toch kunnen de incidenten die het nieuws halen niet meer weggezet worden als excessen: de excessen lijken inmiddels de standaard te zijn geworden. Ik vraag me af of en hoe het corps kan voortbestaan. Als het zo doorgaat denk ik dat het heel hard zal gaan en er weinig overblijft van de glorieuze en elitaire status van het corps. Ik, slechts een simpele ziel, zal proberen een manier te verzinnen waarop het corps kan blijven bestaan, zonder de maatschappij maandelijks te pijnigen met bizarre incidenten.

Lesje mores voor Rogier
Laten we beginnen met een recent voorval uit het noorden. Het Groningse studentencorps Vindicat heeft het namelijk het verste geschopt van alle corpora: tot in de rechtszaal. Wouter B. werd verdacht van zware mishandeling bij aspirant-lid Rogier. Rogier zat in zijn ontgroeningstijd en Wouter was voorzitter van de COCK: Commissie Overdracht Corps Kennis. ‘Feuten’ die ‘ongewenst gedrag’ vertoonden, moesten voor deze commissie verschijnen. Wouter kende Rogier echter al: Rogier had hem tijdens het uitgaan twee tikken op de wang gegeven, wat afgestraft moest worden. Voor Rogier werd al vrij snel duidelijk dat hij harder aangepakt werd tijdens zijn kennismakingstijd (‘KMT’) dan andere aspirant-leden. Zo moest hij tijdens de ontgroening als enige door een sloot met modder banjeren en zijn hoofd onder water houden.

Toen Rogier later in de ontgroening naar binnen werd geleid bij de COCK werd er door betrokken gezegd: “hier is je projectje”. Vervolgens heeft Wouter B. zijn voet op het hoofd van Rogier geplaatst en druk uitgeoefend. Zodanige druk zelfs, dat Rogier er een hersenoedeem en een breuk in zijn schedel aan overhield. De officier van justitie bepleitte dat Wouter B. met dit gedrag bewust de aanmerkelijke kans had aanvaard dat Rogier hier zwaar letsel aan zou overhouden. Dat Wouter B. geen intentie had om hem pijn of letsel toe te brengen, deed er dus niet toe. Voorwaardelijk opzet was voldoende.

De rechter achtte het ten laste gelegde dan ook wettig en overtuigend bewezen. Ook voegde zij hieraan toe dat Wouter B. zijn positie heeft misbruikt om wraak te nemen op Rogier. De officier van justitie gaf in haar requisitoir aan dat het gedrag van Wouter B. relevant was voor de zaak, niet de cultuur binnen Vindicat. Straf voor Wouter B.: 240 uur taakstraf, een celstraf van 31 dagen, waarvan dertig voorwaardelijk en een schadevergoeding van maar liefst €5066.
 

Vereniging vs. individu vs. vrije wil
Dan nu de andere kant van het verhaal over Rogier. Ik denk namelijk dat de meeste lezers met volle overtuiging zullen zeggen dat Rogier een vrije wil heeft en zelf voor de ontgroening gekozen heeft. Aangenomen dat dat zo is: waarom sta je dan in godsnaam toe dat iemand vanaf de kant van een sloot naar je schreeuwt dat je met je kop onder water door een sloot bagger moet banjeren?! [1] Elk zichzelf respecterend mens denkt dan toch: “spring lekker zelf die sloot in”?! Ik begrijp heel goed dat er een bepaalde sfeer heerst rondom de ontgroeningsactiviteiten en dat je hetgeen je wordt opgedragen niet zo snel uit jezelf zou doen. “Het hoort er nu eenmaal bij”. Maar dít zou mij in ieder geval toch wel een stap of tien te ver gaan.
En dat is nu juist het lastige in de hele discussie rondom het corps en de ontgroening: jij met je vrije wil kiest er zelf voor om hier aan mee te doen, toch? Maar waar kies je precies voor? Waar geef je jezelf voor op? Dat weet je natuurlijk niet van tevoren. Je weet alleen dat het “heftig” gaat worden.
Verhalen van voorgaande jaren hoor je niet omdat alles uiteraard strikt geheim moet blijven. Dat is juist de hele mystiek rondom het corps en deels wat het zo interessant maakt. Dat maakt het in mijn ogen ook nogal kinderachtig, een soort “een geheime club”. Een lastig punt is dus dat mensen er zelf voor kiezen dit alles lijdzaam te ondergaan. Ook al weet je van tevoren niet precies wat je kunt verwachten, je kunt je altijd terugtrekken op het moment dat iets je te ver gaat. Vind je het niet leuk meer? Dan kun je er per direct mee stoppen. Van onderdrukking of volledig tegen je wil in handelingen verrichten, is dus niet echt sprake.

Corps gunstig voor je carrière?
Wat zet mensen er dan toch toe aan om deze ontgroening te ondergaan? Is het de gedachte dat later alles beter wordt, je vrienden voor het leven maakt, en er ook nog eens een goede carrière aan overhoudt? Volgens NRC Handelsblad loont lid zijn van het corps nog steeds.[2] De NRC deed onderzoek naar de hoeveelheid oud-corpsleden in de huidige bestuurderswereld. Uit het onderzoek kwam naar voren dat ten minste dertig procent van de onderzochte bestuurders tijdens zijn studententijd lid van een corps was. Het is geen overweldigend percentage, maar het corps is dus zeker aanwezig in de bestuurstop.
Oud-leden zijn verdeeld over de vraag of lid zijn van het corps bijdraagt aan je carrière. Wel ontwikkel je bepaalde vaardigheden, waaronder het respect hebben voor ouderejaars (is dit überhaupt een vaardigheid?), en worden je manieren bijgebracht, aldus Alexander Rinnooy Kan, oud-voorzitter van de Sociaal-Economische Raad en nu hoogleraar economie en bedrijfskunde aan de Universiteit van Amsterdam. Ik kan deze uitspraak niet begrijpen omdat ik simpelweg niet inzie hoe men respect kan hebben voor iemand die, ik noem maar wat, je kop in een bord eten duwt, of je voeten onder je vandaan schopt, zodat je keihard op de grond valt. Blijkbaar zijn dat “manieren” en blijkbaar krijg je respect voor de ouderejaars die je op deze manier aanpakken. Word je hard van.

Het komt erop neer dat de meeste oud-leden het er wel over eens zijn dat het corps bijdraagt aan je sociale netwerk, maar dat het je niet direct een baan oplevert. Toch denk ik dat geen enkel oud-lid zal toegeven dat hij zijn baan te danken heeft aan het lidmaatschap. Ik denk dat bij de keuze tussen nagenoeg even goede sollicitanten toch gekozen zal worden voor degene die bij het corps heeft gezeten. Misschien is het een te ver doorgetrokken gedachte: maar het lijkt me niet heel onrealistisch dat iemand die zelf bij het corps heeft gezeten, liever een sollicitant aanneemt die ook lid was. Schept toch een band. Lidmaatschap van het corps kan dus zeker voordelig zijn, al ligt dat waarschijnlijk wel aan de branche. Of dat voordeel terecht en eerlijk is, is een andere vraag.

Huidige situatie
Goed, lid zijn (geweest) van het corps is dus toch nuttig voor je carrière, en tsja, je kiest er zelf voor om aan de ontgroening mee te doen. Waarom dan toch alle commotie en ophef? Waarom komt er elke week wel één van de corpora in het nieuws, en niet op een positieve manier? Ik denk dat het studentencorps momenteel in een slechte periode zit. De toename in excessen komt voort uit het feit dat de studenten die de ontgroening organiseren niet meer goed weten waar ze mee bezig zijn. Het lijkt alsof de studenten de achterliggende gedachte achter het ontgroenen niet meer kennen, of deze misschien wel bewust naast zich laten liggen. Er wordt volkomen los van een bepaalde ‘moraal’ (het is maar wat je moraal is) gehandeld. Want mensen helemaal de grond in boren, de voeten onder ze vandaan trappen of medicijnen afpakken is naar, onwenselijk gedrag en dient werkelijk waar geen enkel hoger doel. Mij zul je niet overtuigen dat dit soort gedrag te maken heeft met respect afdwingen of manieren leren. Hoe is het mogelijk om respect te ontwikkelen voor mensen die je zo afschuwelijk behandelen? Nu ben ik niet de enige die dit vindt; er is een tendens van verzet ontstaan in de maatschappij.

Het corps was altijd een elitair en intellectueel genootschap. Ik ben bang dat er van die status weinig overblijft met alle gebeurtenissen van de afgelopen tijd. Nu is het zo dat er vroeger ook incidenten waren bij de corpora. Ik noem het ‘Dachautje spelen’ bij het toen nog ASC, waar onlangs een uitzending aan gewijd is door het programma ‘Andere Tijden’. Maar het lukt in deze maatschappij niet meer om zo gesloten te blijven als vroeger. Nu hebben we de sociale media, waardoor ontzettend veel beelden direct de wereld in kunnen worden gestuurd. Alles staat veel meer in verbinding met elkaar en de gevolgen daarvan gelden ook voor het corps. Want nee, het corps kan zich niet hierbuiten plaatsen. Het zit zo in onze maatschappij ingebakken om alles met elkaar te delen: transparantie is een groot goed geworden. Het corps kan zich niet buiten de maatschappij, danwel de rechtsstaat plaatsen.
Het corps roept nu steeds meer weerzin op bij mensen, en terecht. Het opvolgen van onzinnige regels zoals bepaalde woorden wel of niet mogen zeggen, jezelf “helemaal de gedver in helpen” en strontlazarus “HA BIER” of “KUTFEUTEN” roepen, tsja. Je kunt het onsmakelijk of naar vinden, maar strafbaar is het niet. Dit gebeurt daarnaast ongetwijfeld ook bij andere studentenverenigingen. Zolang dit binnen gesloten deuren gebeurt moet iedereen dit lekker zelf weten. Het is ongetwijfeld ook heel erg gezellig allemaal.

Zielig wordt het wat mij betreft wel. De onzinnige regels opvolgen en elkaar uitschelden wordt nu wanhopig. Het lijkt erop dat men zich nu krampachtig aan deze onzinnige regels vasthoudt, omdat de huidige corpsleden geen idee meer hebben wat nou eigenlijk het idee erachter is. Er is geen hoger doel meer, geen nuance, geen humor, niets. Het is nu simpelweg smakeloos, maar wel op een niveau dat menig mens te ver gaat. Veel te ver.

De analogie tussen de recentelijk ook veel in het nieuws geweeste motorclubs als No Surrender en Satudarah, wordt voor mij steeds duidelijker. Begrijp me niet verkeerd: een sushirestaurant slopen en medicijnen afpakken komt niet in de buurt van de ernstig strafbare feiten waar de motorclubleden van beticht worden, maar afgezien van dat is er wel enige gelijkenis. Tegen de corpsleden die zich nu helemaal de shit voelen en het een genot vinden om aspirant-leden letterlijk en figuurlijk kapot te maken, zeg ik: begin lekker je eigen motorclubje. Daar kun je vast meer jezelf zijn. In plaats van dispuutsgenootjes kun je nu je broeders vinden. De Latijnse variant van broeders fratres mag ook, misschien klinkt dat iets elitairder. Misschien kun je bij de motorclub wel voorzitter of praeses worden, als dat niet gelukt was bij het corps. En ook de motorclub heeft een speciaal leren hesje, misschien wel verfrissend na al die tijd in pak lopen. Over de status en het aanzien van vrouwen zal ik verder zwijgen. Beetje makkelijk ook misschien om het corps hard aan te pakken op seksisme: dat zit helaas in de hele maatschappij (of ben ik nu te cynisch?).
Enig minpuntje wel nog: je moet behoorlijk wat klappen vangen om full member te worden, maar ach: een beetje fysiek contact moet kunnen toch? Het is net de ontgroening.

De glamour van het corps
Maar hoe moet het dan verder met het corps? Oud-rector Boris Bekkering van het Amsterdamsch Studenten Corps (A.S.C. / A.V.S.V.) gaf in het verenigingsblad Nos Iungit Amicitia aan dat zelfs hij vreesde voor het voortbestaan van het corps.[3] “Groenactiviteiten” die drie jaar geleden zijn opgezet, worden gezien als een traditie. Bekkering vertelt dat hij het nut van de geheimzinnigheid niet inziet. Je zou zeggen: als zelfs een oud-bestuurder van het ASC zelf aangeeft dat hij vreest voor de toekomst van de Nederlandse corpora, lijkt mijn gedachtegang dat het corps niet veel langer zo kan voortbestaan des te gegronder.
Echter, het feit dat het aantal aanmeldingen per jaar bij de corpora alleen maar toeneemt, geeft aan dat het dus alleen nog maar interessanter en spannender wordt om lid te worden. Waar iedereen dus zo pleit voor transparantie en verzachting van het ontgroeningsbeleid, zal dit voor de corpora zelf niet voordelig uitpakken. Zonder mystiek en schandalen gaat de glamour er een beetje vanaf. Als het corps inderdaad transparant wordt en open zal zijn over wat er allemaal gebeurt op ‘de soos’, zal de kritiek zeker niet afnemen. Dan wordt alleen maar duidelijker hoe het er daadwerkelijk aan toe gaat, en aan de hand van de afgelopen berichten ziet dat er niet best uit. Dat moeten we natuurlijk niet hebben: liever alles, zoals altijd, stil houden.
Dan zit er dus maar één ding op en dat is dat het corps zich aanpast aan de wensen van de maatschappij, in de hoop dat corpsleden eindelijk een keer beseffen dat het gedrag dat wordt vertoond echt walgelijk is. Mensen zo naar behandelen, toeschreeuwen en vernederen, getuigt van een nare persoonlijkheid. Ik hoop dat het inzicht toch een keer komt en dat een ontgroening helemaal niet op zo’n vervelende manier hoeft te verlopen. Het zal wel een utopie zijn.
Toch hebben heel wat corpora al laten weten een interne verandering in te zullen zetten, waaronder strenger toezicht op de regels. Het Rotterdamse corps gaat zelfs voor een ‘ingrijpende cultuurverandering’.[4] Op hoop van zegen dan maar.
Dan als laatste voor alle corpora in Nederland nog een voorstel voor een nieuwe verenigingsleus: luctor et emergo. Dan komen jullie er wel.

 

 

 

[1]Zijlstra, Dagblad van het Noorden 23 januari 2017

[2]Van der Vliet & Van Kempen, ‘Zo corporaal is het Nederlandse bedrijfsleven’, NRC 20 mei 2015.

 

[3] Jacqueline Hoefnagels, ‘Wat mij vooral stoort is de humorloosheid’, Nos Iungit Amiticia 2017, nr. 28, p.9.

[4] Website RSC/RVSV, ‘RSC/RVSV zet in op cultuurverandering’.


Fotograaf Eddo Hartmann op zoek naar het Noord-Koreaanse individu
13jun

Fotograaf Eddo Hartmann op zoek naar het Noord-Koreaanse individu

Noord-Korea staat bekend als een gesloten land, actueel door de oplopende geopolitieke spanningen met de Verenigde Staten. Mensen en...

Virtuele prostitutie in het licht gezet
13jun

Virtuele prostitutie in het licht gezet

Kinderrechtenorganisatie Terre des Hommes gaat een ‘lokjongen’ inzetten op sekssites om mannen op te sporen die minderjarige jongens tot...

Reacties

Log in om de reacties te lezen en te plaatsen