Nota Bene online

De masterselectie: onoverkoombare barrière of gerechtvaardigd filter?

Het was een opvallende tweet van Rob Jetten: “D66 en de studentenbond willen af van de selectie van masterstudenten. Geen cijferlijst, motivatiebrief, interview en referenties. Voor de gelijke kans voor iedereen die een master wil doen waar zijn of haar hart ligt.”[1] Jetten verwijst in de tweet ook naar een dubbelinterview met hem en de voorzitter van de studentenbond, Tom van den Brink, maar daarin wordt, afgezien van een uiting van ongenoegen over selectiecriteria als onderdeel van het ‘doorgeslagen rendementsdenken’, verder met geen woord gesproken over de mogelijke afschaffing van selectiecriteria bij masteropleidingen.[2] De tweet doet daardoor denken aan als imitatie van de beruchte proefballonnetjes zoals Klaas Dijkhoff en de VVD ze graag loslaten. Het fanatisme waarmee het D66-account de rest van de dag het idee toelichtte aan nieuwsgierige twitteraars toonde echter aan dat over het voorstel binnen de partij wel degelijk was nagedacht. De vraag is dus waar het voorstel echt vandaan komt.

D66 profileert zich al lange tijd als de onderwijspartij bij uitstek. De partij ziet onderwijs als het ultieme middel om persoonlijke groei en kansengelijkheid te bevorderen, doelen die passen bij het ‘sociaal-liberale DNA’ van de partij.[3] Een blik op het huidige verkiezingsprogramma van de partij laat goed zien hoe zij verwachten deze speerpunten aan te pakken en hier wordt ook al meer duidelijk over de mening van de partij over hoger onderwijs, met in het bijzonder de selectieprocedures van masters. 

In hun toelichting over selectieprocedures in het hoger onderwijs stelt D66 dat ze de noodzaak ziet van selecties, wanneer onderwijsmiddelen schaars zijn. De partij meent echter dat selecties die verder strekken dan een cijfergemiddelde een averechts effect kunnen hebben. Dergelijke selecties zouden kunnen leiden tot het buitensluiten van studenten met een niet-Nederlandse achtergrond, omdat deze minder ‘risico’ zouden vormen voor de onderwijsinstellingen. Bewijs geeft D66 hier echter niet voor en de bewering is daardoor nogal loos, hoewel er wel wordt opgeroepen onderzoek te doen naar deze mogelijke effecten. Er wordt echter wel al vooruitgelopen op de potentiële resultaten van dit onderzoek. De partij stelt dat zij liever geen selecties heeft dan selecties die mogelijk kansrijke studenten deze kans ontneemt hun talent te ontwikkelen met de juiste opleiding.

 

Het sociaal-liberale DNA van de partij komt hier duidelijk naar voren. Iedereen zou de vrijheid moeten kunnen hebben om het onderwijs ‘waar het hart ligt’ te volgen. Beperkingen die de mogelijkheid van een kleine groep om van deze vrijheid te genieten zouden kunnen inperken, moeten daarom worden weggenomen. Hoewel verder in het verkiezingsprogramma de voorwaarde wordt gesteld dat dit wegnemen niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van het onderwijs en er begrip is voor de noodzaak van selectie bij schaarse middelen, lijkt het nieuwste voorstel van Jetten hieraan voorbij te gaan en alle pijlen te richten op het creëren van zoveel mogelijk kansengelijkheid in het wetenschappelijk onderwijs.   

De schaarste van onderwijsmiddelen, die zich in de vorm van afnemende subsidies en een gebrek aan voldoende geschoolde docenten uit en helaas de afgelopen jaren alleen maar is toegenomen, wordt duidelijk door de partij over het hoofd gezien. Selecties worden om diverse redenen ingesteld door de onderwijsinstellingen, met als voornaamste doel het garanderen van de kwaliteit van het onderwijs. Ongemotiveerde of ongeschikte studenten worden bewust ‘gefilterd’, zodat de middelen die wel beschikbaar zijn optimaal kunnen worden ingezet. Om dit alles op te offeren zodat vermeden wordt dat er mogelijk studenten op onrechtvaardige gronden geweigerd zullen worden, zal de betreffende politicus met goede argumenten en overtuigende cijfers moeten komen om een dergelijk voorstel te ondersteunen.

 

Gekeken naar de cijfers is het duidelijk dat het voorbehoud dat D66 maakt betreft het uitsluiten van niet-Nederlandse studenten terecht was. Er zijn momenteel geen onderzoeken of statistieken die de bewering ondersteunen dat selectiecriteria er bewust op gericht zijn deze groep studenten hun kansen te ontnemen. Ook is niet aangetoond dat studenten met een niet-Nederlandse achtergrond daadwerkelijker minder kans maken om door een objectieve selectie te komen. Waar wel cijfers over zijn, is het aantal studenten dat masteronderwijs volgt. Deze groep neemt in Nederland al jaren gestaag toe, waarbij opvalt dat hoewel een deel van deze stijging toe te rekenen valt aan het eveneens toenemende aantal internationale studenten, de percentages onthullen dat de stijging voornamelijk is toe te rekenen aan het toenemende aantal hbo-studenten dat, bijvoorbeeld door het volgen van een pre-master, de stap naar het wo maakt.[4] Hieruit is dus op te maken dat universiteiten al aan meer studenten, volgens meer routes dan voorheen, kansen bieden om een master te volgen.

 

De vraag is of het voorstel voldoende draagvlak kan verwachten, niet alleen in de politiek, maar ook onder studenten en binnen universitaire instellingen. Voor studenten zijn er zowel voor- als nadelen. Aan de ene kant wordt het gemakkelijker om de master van de voorkeur te volgen, aan de andere kant betekent het dat schaarse onderwijsmiddelen mogelijk verdeeld zullen moeten worden door meer studenten, waarbij het al toenemende probleem van massaonderwijs in het wo, dat vooral bij populaire studies een veelvoorkomend probleem is, alleen maar erger zal worden. Ook binnen onderwijsinstellingen zal Jetten niet meteen op gejuich te hoeven rekenen. Hier zullen de schaarse onderwijsmiddelen, zoals te lage subsidies en docenten, een grote rol spelen in de opinie van universiteiten over het voorstel. Het feit blijft dat de selectiecriteria in eerste instantie zijn ingevoerd om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen. Ondanks dat kwalitatief goed onderwijs D66’s absolute paradepaartje is, dreigt dit nu in het gedrang komen om kansengelijkheid creëren, op basis van aannames die tot nog toe niet met bewijzen worden ondersteund, zal het enthousiasme van de universiteiten niet snel aanwakkeren.

Binnen zijn belangrijkste doelgroep, de politiek, zal Jetten op weinig steun kunnen rekenen. De coalitiepartijen hebben geen uitdrukkelijke standpunten over selectiecriteria opgenomen in de verkiezingsprogramma’s. Daarnaast voelden zowel het CDA als de VVD zich niet geroepen om in debat te gaan over het onderwerp van selectiecriteria in het wo, toen linkse oppositiepartijen hier drie jaar geleden een brandbrief over schreven. Steun voor het voorstel zou D66 dus in linkse hoek moeten zoeken, maar door een gebrek aan voldoende zetels zal ook daar niet genoeg steun te vinden zijn om het voorstel door beide kamers van het parlement te loodsen.  

 

Al bij al lijkt het voorstel van Jetten weinig kans van slagen te hebben. De argumenten die D66 aanvoert worden niet ondersteund door de cijfers of onderzoeken en het draagvlak zal zowel binnen de politiek als binnen de samenleving niet voldoende zijn. Nu zijn voorstellen in campagnetijd vaker verwoede pogingen om stemmen te winnen, maar dit proefballonnetje van de coalitiepartij lijkt niet meer dan een poging het imago van onderwijspartij enigszins op te poetsen, nu onder D66 als regeringspartij de afbraak van het hogere onderwijs alleen maar toeneemt.

 

[1] https://twitter.com/RobJetten/status/1099597474480705536

[2] https://www.nu.nl/weekend/5754465/d66-en-studentenclub-iso-een-relatie-met-scheurtjes.html

[3] https://verkiezingsprogramma.d66.nl/programma/onderwijs-als-motor-van-groei-en-kansengelijkheid/#voor-doorstromen-en-stapelen

[4] https://vsnu.nl/instroom-master.html

 


De rol van het slachtoffer: stage bij Slachtofferhulp Nederland
05apr

De rol van het slachtoffer: stage bij Slachtofferhulp Nederland

Als ik mensen vertel dat ik bij Slachtofferhulp Nederland (hierna: SHN) stageloop krijg ik vaak de vraag hoe dit met de studie rechten...

Zondaginterview: Voorzitter bij JFAS - Olaf Stolk
31mrt

Zondaginterview: Voorzitter bij JFAS - Olaf Stolk

Waarom heb jij gesolliciteerd voor het JFAS-bestuur naar het voorzitterschap binnen het JFAS-bestuur? Ik wilde graag iets meer doen...

Reacties

Log in om de reacties te lezen en te plaatsen