Nota Bene online

Laura Burgers: over de mondiale revolutie van klimaatzaken

Stel je voor: het is 2050 en de zeespiegel is zo ver gestegen dat je genoodzaakt bent huis en haard te verlaten om droge voeten te behouden. Je lijdt schade, maar wie zou je kunnen aanwijzen als veroorzaker van deze schade? Shell, de Nederlandse Staat of misschien Trump? De Peruaanse boer Lliuya hield het Duitse energiebedrijf RWE verantwoordelijk toen hij als gevolg van het smelten van een nabijgelegen gletsjer vreesde zijn land te moeten verlaten. Hiervoor eiste hij een schadevergoeding van ruim 23.000 euro. De Duitse rechter heeft zich onlangs bevoegd verklaard en het is nu aan Lliuya om te bewijzen dat er een causaal verband bestaat tussen de activiteiten van RWE en zijn schade.

De zaak die Lliuya aanspande is niet nieuw in zijn soort. Dergelijke klimaatzaken schieten als paddenstoelen uit de grond. Neem bijvoorbeeld de Urgendazaak, waarin de Nederlandse Staat door de rechter verplicht werd gesteld om in 2025 25 procent minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Deze rechtszaak inspireerde promovendus Laura Burgers om onderzoek te doen aan de UvA naar klimaatzaken. Laura is een duizendpoot. Ze studeerde rechten en Frans aan de UvA en volgde een half jaar rechtenvakken in Parijs. Tijdens haar master ging ze op uitwisseling naar New York University. In de weekenden en avonduren schreef ze nog twee jeugdboeken en een essaybundel. Haar PhD-onderzoek richt zich met name op de spanning tussen democratie en het milieuprobleem.

Milieuprobleem versus het recht
Ons recht ontleent zijn legitimiteit aan het feit dat het democratisch is vormgegeven, licht Laura toe. De democratie dient ertoe om procedureel te garanderen dat alle belangen van iedereen worden meegewogen. Bij het milieuprobleem blijkt dat die procedurele garantie van de democratie eigenlijk niet volstaat. Volgens Laura zijn er drie vlakken waarop wetten tekortschieten als het gaat om het milieuprobleem. Dat is ten eerste dat democratieën vaak in een natiestaat zijn gesitueerd, terwijl milieuproblemen doorgaans een grensoverschrijdend karakter hebben. Bovendien wordt het democratisch recht vormgegeven door de mensen die nu leven, terwijl het milieuprobleem bij uitstek een probleem is dat ook toekomstige generaties treft. Tot slot wordt het recht door mensen vormgegeven, terwijl milieuproblemen ook dieren en de natuur raken.

Rol van de rechter
Laura wil uitzoeken in hoeverre zaken uit het Europees privaatrecht, zoals de Urgenda-zaak en de zaak van de Peruaanse boer, de grenzen van het democratisch legitiem vormgegeven wetten kunnen doorbreken. ‘In sommige zaken zie je dat de belangen van toekomstige generaties wel degelijk worden meegewofen. In andere zaken krijgen niet-menselijke natuurentiteiten een stem. En in weer andere zaken gaat het om transnationale belangen.’ Haar onderzoek focust op de rol van de rechter. Ze benadert de rol van de rechter op een filosofische wijze. ‘In hoeverre is de rechter beperkt door democratische wetten, en in hoeverre mag hij grenzen doorbreken?’

Causaliteit
Dergelijke zaken zijn natuurlijk niet zonder haken en ogen. Vaak lopen zaken vast op causaliteit. De Peruaanse boer Lliuya stelt dat RWE verantwoordelijk is, omdat het bedrijf een aandeel heeft van 0,47 procent in de wereldwijde CO2-uitstoot. Maar hoe gaat Lliuya nu bewijzen dat er een verband bestaat tussen de activiteiten van RWE en het overstromingsgevaar in Peru? Ook in de Urgenda-zaak werd de causaliteit betwist door de Nederlandse Staat. Een ambitieuzer klimaatbeleid van Nederland op zichzelf zou het klimaatprobleem niet kunnen oplossen. Wel heeft de staat haar verantwoordelijkheid al genomen door maatregelen te treffen die klimaatverandering tegengaan. Met het nemen van die maatregelen is enige causaliteit dus al aangenomen door de Nederlandse staat zelf.

Relevantie van het recht voor het milieu
Het recht als zodanig is ontzettend relevant voor het milieu, omdat in het recht staat wat wij gaan doen. Laura legt uit: ‘juridische procedures gaan het klimaatprobleem niet oplossen, maar leveren wel een bijdrage. Zelfs een zaak die niet gewonnen wordt kan een bijdrage leveren, omdat het mensen meer bewust maakt van het probleem.’ Na de Urgenda-zaak zijn de CO2-reductiedoelen van de staat meteen ambitieuzer gemaakt. Zelfs als de zaak sneuvelt, is er wel veel aandacht voor geweest in de media. ‘Een van de leuke dingen van privaatrecht is dat het bottom-up werkt. Het privaatrecht is dynamischer en sluit beter aan bij de gewone man. Zolang er niets geregeld wordt in het publiekrecht, blijft het privaatrecht ontzettend interessant. Dan kunnen private partijen, mensen zoals jij bijvoorbeeld, actie ondernemen.’


De macht van links op de universiteit
13jun

De macht van links op de universiteit

In gesprek met de man achter de facebookpagina ‘Linkse indoctrinatie op mijn universiteit’ Al een enige tijd volg ik een pagina op...

Kliekjesdag of klikobak?
13jun

Kliekjesdag of klikobak?

Vandaag de dag zijn er 795 miljoen mensen in de wereld voedselonzeker. Dit betekent dat één op de negen mensen niet genoeg te eten...

Reacties

Log in om de reacties te lezen en te plaatsen